Opgeleid voor schotwonden, ingezet voor stervensbegeleiding
Van veldbed naar sterfbed; militair verpleegkundigen in de frontlinie in Heerde
‘Bedankt voor een mooi leven’, weet een hoogbejaarde coronapatiënt er nog uit te persen. Op de IPad voor haar de angstige gezichten van haar aanstaande nabestaanden. Het enige wat zij kan doen is toekijken. Ook al is ze in haar militaire opleiding regelmatig door een fysieke hel gegaan, het vasthouden van deze IPad is één van de zwaarste momenten uit de carrière van Jildou Hoekstra (24). ‘Waar zijn we in beland hier?’ Jildou en collega Robert Hazen (37) springen gedurende vier weken bij in het door corona zwaar getroffen woonzorgcentrum de Brinkhoven in Heerde waar binnen drie weken 24 van de 73 bewoners het leven laten.
Als Robert de Gelderse plaats opzoekt ziet hij een donkerrode vlek ter hoogte van Heerde op een coronakaart. Hier gaan hij, korporaal Jildou Hoekstra en twee andere collega’s voor dan nog onbepaalde tijd aan de slag. Sergeant Robert is in charge, de komende weken staat hij aan het roer van operatie Brinkhoven. Bij zijn eerste verkenning treft hij een slagveld aan. Alleen die week overleden er al 4 bewoners. Vaak zonder laatste afscheid, zonder uitvaartdienst of zelfs kleding in de kist. Voor nazorg is geen tijd door de enorme stroom overledenen die op het lokale uitvaartcentrum afkomt.
‘Dit is heftig’, denkt Robert als hij de on-Nederlandse situatie in zich op neemt. De extra handen van zijn medics zijn hier heel hard nodig. De volgende dag staan hij en zijn collega’s in hun zandkleurige gevechtspakken in de frontlinie van de genadeloze slag bij Gelderland. Het militaire uniform blijft, de hiërarchie wordt direct opgeschort. Niet langer sergeant en U, maar Robert en jij. ‘Het was belangrijk dat iedereen zich zonder zorgen over rangen of standen kon uitspreken.’
Vier week lang springen Robert en Jildou samen met een paar andere collega’s bij in verpleeghuis de Brinkhoven in Heerde. Daar gaat het aan het begin van de coronacrisis helemaal mis. In één week overlijden 4 bewoners en raken vele anderen besmet. Gebrek aan beschermingsmiddelen leidt ertoe dat het virus zich ook al gauw onder het zorgpersoneel verspreidt. De zorgvraag neemt drastisch toe terwijl het aantal in te zetten verpleegkundigen snel slinkt. De directeur van de zorginstelling trekt aan de bel en roept defensie om hulp. Op woensdagavond 25 maart krijgt Robert een telefoontje van zijn commandant. De volgende ochtend meldt hij zich in Heerde.
Het gesprek vindt plaats op het kazerneterrein in Marnewaard. Hier zijn ze inmiddels weer volop aan het trainen. Af en toe wordt het gesprek onderbroken door een laagvliegende straaljager. De geneeskundige eenheid is opgeleid voor het in leven houden van mensen, het redden van levens. Maar in Heerde zijn zij het grootste deel van de dag bezig met assisteren aan het sterfbed van patiënten. Robert wordt er zelf soms stil van terwijl hij het vertelt. Zijn helderblauwe ogen lijken zich kort even achter het militaire veldpetje te verschuilen. Hij schraapt zijn keel en vertelt verder.
Tekst loopt door onder afbeeldingen
In Beeld
De 'normale' werkzaamheden van Sergeant Hazen & Korporaal Hoekstra. De oefening in het noord Groningse Marnewaard staat in het teken van hun aanstaande missie naar Afghanistan. Ze klikken daar aan bij een infanterie eenheid, die zij nu volop trainen op hun Combat Life Saving vaardigheden. In dit oefenscenario werd een bermbomaanslag nagebootst.
In Beeld
De 'normale' werkzaamheden van Sergeant Hazen & Korporaal Hoekstra. De oefening in het noord Groningse Marnewaard staat in het teken van hun aanstaande missie naar Afghanistan. Ze klikken daar aan bij een infanterie eenheid, die zij nu volop trainen op hun Combat Life Saving vaardigheden. In dit oefenscenario werd een bermbomaanslag nagebootst.
In Beeld
De 'normale' werkzaamheden van Sergeant Hazen & Korporaal Hoekstra. De oefening in het noord Groningse Marnewaard staat in het teken van hun aanstaande missie naar Afghanistan. Ze klikken daar aan bij een infanterie eenheid, die zij nu volop trainen op hun Combat Life Saving vaardigheden. In dit oefenscenario werd een bermbomaanslag nagebootst.
In Beeld
De 'normale' werkzaamheden van Sergeant Hazen & Korporaal Hoekstra. De oefening in het noord Groningse Marnewaard staat in het teken van hun aanstaande missie naar Afghanistan. Ze klikken daar aan bij een infanterie eenheid, die zij nu volop trainen op hun Combat Life Saving vaardigheden. In dit oefenscenario werd een bermbomaanslag nagebootst.
‘Mensen met COVID lopen vol, je hoort ze rochelen. Dat wil je behandelen maar daar was geen apparatuur voor.’ Om de laatste momenten wat comfortabeler te maken krijgen patiënten morfine toegediend, om hen lijden te besparen. Dat is de taak van Robert. Elke dag vanaf vier uur ’s middags is hij grotendeels bezig met het zetten van de injecties. Als hij langs is geweest duurt het vaak niet lang meer.
Een aantal patiënten heeft een half uur later in hun eentje het leven gelaten. De ademhaling moeizaam en haperend gevolgd door een diepe laatste zucht. ‘We probeerden altijd op het moment van overlijden iemand op de kamer erbij te hebben, maar daar was het de eerste twee weken gewoon echt te druk voor,’ licht Robert toe. Echt tijd om te rouwen is er na een overlijden evenmin, ze moeten door. De andere bewoners hebben hen nodig.
Bij één vrouw volgt de laatste zucht direct na de tweede injectie. Ze overlijdt in Roberts handen. ‘Ik vrees dat mevrouw is overleden’, moet hij de enkele familieleden rond het bed meedelen. Dat het overlijden het directe gevolg van zijn injectie is schiet als gedachte door zijn hoofd. Maar de familie is hem dankbaar. Op de rouwkaart worden het verpleeghuis én defensie bedankt voor hun goede zorgen. De huisarts verzekert hem later dat niet zijn injectie maar de ziekte de doodsoorzaak is geweest.
Blijven praten is belangrijk. Hoe vaker je iets herhaalt, hoe meer het slijt. Toch deelt Robert ’s avonds bij thuiskomst geen van de gebeurtenissen met zijn vrouw, die eveneens een vitaal beroep heeft. ‘Je bent kapot. Dan bereidde ik me voor op de volgende dag of ging ik gelijk slapen.’ De situatie was in het begin zo schrijnend dat Robert zeven dagen per week dagen, van 11 uur of meer maakte. En daarna ook nog een uur in de auto zitten.
Nazorg houdt hem zichtbaar bezig. Consequenties van de heftige gebeurtenissen voor zijn jonge mensen doen zich niet gelijk voor. Robert had bij de inzet twee grote zorgen. ‘Enerzijds dat mijn eigen personeel besmet zou raken. Of dat mensen naderhand problemen zouden krijgen.’ Dat wordt op lange termijn pas duidelijk. Ze trainen intussen alweer voor hun aanstaande uitzending naar Afghanistan, waar ze in november heen gaan. Na het gesprek oefenen ze een bermbomaanslag. Een heel ander soort zorg dan in Heerde werd gevraagd. Van schotwonden en afgerukte ledematen naar stervensbegeleiding en verpleging voor ouderen. Een groter contrast kan bijna niet.
Jildou Hoekstra (24) is in het dagelijks leven commandant van een boxer-ambulance. Dat is een gepantserde ziekenwagen waarmee gewonden diep in het terrein opgepikt kunnen worden. Het is de taak van Jildou om de chauffeur te gidsen en het contact over de boordradio te voeren met de andere eenheden. Robert en Jildou zitten 'op' dezelfde boxer en werken dus nauw samen.
Robert Hazen (37) is de Algemeen Militair Verpleegkundige in de Boxer-ambulance. Hij is opgeleid voor levensreddende handelingen, waar Jildou hem als het nodig is bij kan assisteren. De aanstaande uitzending naar Afghanistan is alweer zijn vijfde missie. Hij zat onder andere in Joegoslavië. Als groepscommandant had hij in Heerde de regie. Met hetzelfde team gaat hij in november weg.
Keerzijde: Militaire middelen worden tégen de eigen bevolking ingezet, mag dat?
Militaire drones vliegen tijdens het paasweekend boven de Biesbosch. Niet om mooie plaatjes te schieten maar om te surveilleren. De politie deed dit eerder al op verschillende plekken in het land wat bij experts privacyvraagstukken opriep. De zorgen omtrent het schenden van privacyregels zijn bij inzet van militaire drones nog groter. Mag geavanceerde militaire spionageapparatuur zomaar tegen de eigen bevolking worden ingezet?